Automatyczny pilot

Często mylimy dobre samopoczucie z dobrą modlitwą. Warto pamiętać, że Jezus w czasie modlitwy w Ogrójcu czuł się źle, bardzo źle. Czy w takim razie ktoś odważyłby się Jego modlitwę nazwać złą? Przecież przez taką właśnie modlitwę, oblaną krwawym potem i łzami, przerywaną poszukiwaniem wsparcia u śpiących uczniów, Jezus przygotował się do zbawienia świata. Uczucia towarzyszą człowiekowi wszędzie. Niewątpliwie najmocniej wyrażają się w miłości i w modlitwie.
Są one jednak zmienne i nie podlegają ocenie moralnej. Wola - tak. Jeżeli matka wstaje wielokrotnie w nocy do nowo narodzonego dziecka, czy czuje coś wzniosłego, radosnego? Po jakimś czasie czuje wyłącznie zmęczenie. Dlaczego podejmuje się tak wielkiego trudu? Bo kocha swoje dziecko. Zatem miłość nie jest uczuciem, ale wolą. Podobnie jest w modlitwie: uczucia się zmieniają, bo taka jest ich natura, ale wartość czynu zależy od decyzji woli.

Chociaż stabilność myśli nie należy do istoty modlitwy, to niewątpliwie ją ułatwia. Podobnie jest z uświadomieniem sobie Bożej obecności. Należy jednak podkreślić, że tego rodzaju świadomość wiąże się raczej z wolą niż z uczuciami. Już św. Teresa z Avila, opisując pierwszy stopień rozmowy z Bogiem, radzi, aby osoba spragniona modlitwy starała się "stawiać siebie w obecności Chrystusa, jakby Go widziała na oczy i przyuczać się powoli do coraz gorętszego rozmiłowania się w świętym Jego Człowieczeństwie i trzymać się ustawicznie towarzystwa Jego".

Święta Teresa jako młoda zakonnica bardzo cierpiała z powodu rozproszeń w czasie modlitwy. Twierdziła, że musiała się chwytać ławki, aby nie wyjść z chóru. Działo się tak dopóty, dopóki nie dokonała odkrycia, którym po wielu latach dzieliła się z nowicjuszkami. Mówiła im: "Nie wolno rozpoczynać modlitwy, po prostu nie wolno, dopóki nie uświadomicie sobie, że patrzy na was wzrokiem pełnym miłości i pokory Chrystus cierniem ukoronowany". Każdy powinien mieć kogoś, kto wszystko o nim wie, a mimo to go kocha.

Jeżeli do istoty modlitwy należy wysiłek woli człowieka, to "ja chcę" na początku każdej modlitwy wyraża przylgnięcie woli ludzkiej do woli Bożej. Człowiek może powiedzieć: Chcę w tej modlitwie tego, czego Ty, Panie, w niej chcesz. To wewnętrzne i osobiste "ja chcę", powtarzane w czasie całej modlitwy, stopniowo przeistacza się w "ja chcę" Boga. To szczególne przeistoczenie popędza nas do dobra, np. do odwiedzenia chorego lub przebaczenia wrogowi.
Ksiądz Caffarel, aby wyjaśnić, czym jest "ja chcę" w modlitwie, lubił opowiadać pouczającą anegdotę ze swojego życia. Otóż w czasie lotu z Paryża do Rio de Janeiro pozwolono mu wejść do kabiny pilotów. Nie na żarty się wystraszył, kiedy zauważył, że piloci wcale nie zajmują się sterami, lecz towarzyską pogawędką. Uspokoił się dopiero wtedy, kiedy wytłumaczono mu, co to jest automatyczny pilot i że właśnie jest włączony. "Samolot dotrze do celu! Wystarczy przy starcie dać mu właściwe instrukcje" - spokojnie zapewnił go kapitan.

Modlitwy nie można oceniać na podstawie namacalnych wyników, pięknych myśli, głębokiego skupienia czy żarliwego zapału. Fundamentalne znaczenie ma decyzja "wystartowania" do modlitwy: automatyczny pilot powinien być włączony, bo chcieć modlić się już jest modlitwą, a żaden człowiek nie jest w stanie właściwie ocenić wartość modlitwy.

ks. Stanisław Wawrzyszkiewicz
"Czas Serca"