Brat mniejszy, brat wszystkich

W roku bieżącym przypada 800 lat od powstania zakonu franciszkańskiego. Wyrażając Bogu wdzięczność za dar św. Franciszka i jego braci dla Kościoła, na łamach "Czasu Serca" przypominamy niektóre cechy tego świętego z Asyżu, które mimo upływu czasu, nadal pozostają aktualne.

naśladowca Ewangelii
W 1209 roku św. Franciszek razem z towarzyszami stanął po raz pierwszy przed papieżem Innocentym III, prosząc o zatwierdzenie krótkiej Reguły ułożonej tylko z kilku urywków Ewangelii. W Regule z 1221 roku napisał: „Naśladujmy słowa, życie, naukę i świętą Ewangelię Jezusa Chrystusa”; a w ostatecznej Regule z 1223 roku, zaraz na początku, stwierdził: „Reguła i życie Braci Mniejszych jest takie: zachowywać świętą Ewangelię Pana naszego Jezusa Chrystusa, żyjąc w posłuszeństwie, bez własności i w czystości”.

Duchowość franciszkańska jest duchowością ewangeliczną w sposób wybitny. Ewangelia na jej drodze jest krokiem pierwszym, a w kręgu Ewangelii znajdują się wszystkie kolejne. W Ewangelii znajduje ona Chrystusa jako swe centrum dążenia, normę życia, moc ascezy i najmilszy wzór! Chrystus z Ewangelii jest dla niej mistrzem, pośrednikiem, objawicielem, uświęcicielem, bramą i drogą do Ojca – celu wszelkiego bytu i świętości.

żyjący miłością
Święty Franciszek był żarem miłości tak bardzo prawdziwym, że biografowie i historycy nazywali go Serafinem z Asyżu. W nim wszystko zaczyna się tworzyć i kończyć na miłości. Jego życie serafickie jest prawdziwą pieśnią, która napełnia nas zdumieniem. Kroczył jak olbrzym uskrzydlony miłością, rzucił się w przepaść miłości. Jeżeli dzisiejsi ludzie są zdolni do pojęcia cudu, to bez wątpienia miłość jest najbardziej prawdziwym i najbardziej widocznym cudem w życiu św. Franciszka.

Dlatego i w duchowości franciszkańskiej miłość ma prymat i znajduje osobliwy wyraz w całkowitym darze z siebie, w stałej ofierze, w usiłowaniu upodobnienia się i przekształcania w Chrystusa, jak mówi apostoł: „Przyobleczcie się w Pana Jezusa Chrystusa” (Rz 13,14). Miłość ma prymat, bo tenże apostoł świadczy: „Gdybym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący… Miłość nigdy nie ustaje” (1Kor 13,1.8).

miłośnik ubóstwa
Ubóstwo Jezusa i Jego Najświętszej Matki w narodzeniu betlejemskim i nagość Jezusa na krzyżu kalwaryjskim otwierają i zamykają tajemnicę wyniszczenia Zbawiciela w Jego życiu ziemskim. Święty Franciszek aż do łez wzruszał się na tę myśl i spieszył do skopiowania i wprowadzenia w praktykę Jezusowego wyniszczenia. Oto święte zaślubiny (sacrum commercium) Franciszka z Panią Ubóstwo. On nie tylko je kocha jak inni święci, ale je zaślubia! Był wielkim biedakiem – Poverello, który wzbogacił cały świat. Jego ubóstwo, wzór dla duszy franciszkańskiej, to nie tylko zewnętrzne oderwanie od bogactwa, zaszczytów i wielkości ludzkich, ale też wewnętrzne ogołocenie z samego siebie, bo nie opuścił wszystkiego dla Boga ten, kto zachował skarb własnego ja i własnej miłości.

Znakomity mistrz duchowości franciszkańskiej św. Bonawentura zauważa, że dwie rzeczy winny skłaniać każdego zakonnika, owszem każdego człowieka, do kochania ubóstwa: pierwszą jest Boski przykład, który jest najbardziej jasny, drugą jest Boska obietnica, która jest bezcenna, tzn. obietnica zawarta w błogosławieństwie – „Błogosławieni [jesteście], ubodzy, albowiem do was należy królestwo Boże” (Łk 6,20). Mieć i kochać bogactwa jest bezowocne. Kochać je i nie mieć ich jest trudne. Nie mieć ich i nie kochać ich jest pożyteczne, bezpieczne, przyjemne i jest aktem cnoty doskonałej.

doświadczający radości doskonałej
Z jedności z Bogiem rodzi się w duszy taki pokój i taka radość, która w źródłach franciszkańskich zwie się radością doskonałą. Ta radość przejawia się nie tylko w zdrowiu i powodzeniu, ale i w zmęczeniu, chorobach, niezrozumieniu, przeciwnościach, nawet w prześladowaniach, bo w tych sytuacjach człowiek duchowy oczyszcza się, uszlachetnia i doskonali, zgodnie z tym, co powiedział Chrystus: „Jeśli ziarno pszenicy, wpadłszy w ziemię, nie obumrze, zostanie samo jedno, ale jeśli obumrze, przynosi plon obfity” (J 12,24), i co stwierdził o sobie św. Paweł Apostoł: „Pełen jestem pociechy, opływam w radość mimo wielkich naszych ucisków” (2 Kor 7,4).

Kwiatki opowiadają, że św. Franciszek pewnego dnia uczył brata Leona tej Pawłowej radości. Jest ona nierozerwalnie związana ze spokojem sumienia. Nie jest hałaśliwą wesołością ani niepohamowanym śmiechem, ale śmiechem spokojnym i pełnym serdecznej pogody. Dusza franciszkańska, za przykładem świętego raduje się Bogiem i dlatego cieszy się ze wszystkich i ze wszystkiego: Bóg mój i wszystko!

brat mniejszy
Franciszek został ukazany przez literaturę i sztukę w tysiącach obrazów jako: idealista, reformator, mistyk, poeta, dziwak, buntownik, geniusz, charyzmatyk. A tymczasem on sam przedstawia się nam jako brat i chyba trochę się tego boi, bowiem natychmiast, i to dość często, dodaje do tego tytułu określenia: mniejszy, biedny, sługa, pokorny, niegodny.

Brat Eliasz z Kortony, pisząc do brata Grzegorza z Neapolu i do wszystkich braci, stwierdza: „Nasz brat i ojciec Franciszek był dla nas, a także i dla wszystkich, światłem, przy którym byliśmy blisko”. Jego wezwanie zwraca uwagę, że Franciszek był uznawany bardziej za brata niż za ojca, za brata wspólnoty, promieniującej miłością na otoczenie. Tego braterstwa nie można i nie należy ograniczać jedynie do franciszkanów, bezpośrednich naśladowców Biedaczyny z Asyżu. Braterstwo brata Franciszka jest nie tylko przykładem i darem, ale również apelem czekającym na odpowiedź, i to nas wszystkich.

Pewnego dnia powiedziano do kardynała Verdier, arcybiskupa Paryża: Eminencjo, zadziwia nas wasza pogodna radość. On odpowiedział: Pracuję, rozmyślam i modlę się przed obrazem św. Franciszka… Dokądkolwiek idę, głoszę optymizm, czynię wszystko z franciszkańskim duchem prostoty, miłości i radości. Powiedziałem wiele razy i powtarzam chętnie: aby ocalić świat, musi go przeniknąć duch franciszkański.

o. Ryszard Wróbel OFMConv
(Kraków)

Plan obchodów 800-lecia powstania zakonu franciszkańskiego – „Franciszkański Kraków – X 2009”

30 września (środa)
– Rozpoczęcie obchodów.
– Kwesta zakonników przed czterema dużymi centrami handlowymi na rzecz ubogich w Krakowie.

1 października (czwartek)
– „Kapituła namiotów” w Wieliczce, czyli spotkanie wszystkich franciszkanów. Gościem specjalnym będzie kaznodzieja papieski o. Raniero Cantalamessa OFMCap.
– Msza św. o 16.30 w bazylice franciszkanów (przy ul. Franciszkańskiej), celebrowana przez biskupów franciszkańskich z Polski, pod przewodnictwem bpa Pacyfika Dydycza OFMCap.
– Mecz piłki nożnej: reprezentacja franciszkanów vs. reprezentacja krakowskich klubów Cracovia, Wisła i Hutnik.

2 października (piątek)
– Sesja naukowa poświęcona tematyce wkładu franciszkanów w kulturę i życie Krakowa i Polski.

3 października (sobota)
– Nabożeństwo Transitus w bazylice św. Franciszka.
– Oratorium o śmierci św. Franciszka z Asyżu w wykonaniu krakowskich orkiestr, zespołów muzycznych i muzyków – Rynek Główny, godz. 20.00.
– Po oratorium „Ogólnopolska Noc Misyjna”.

4 października (niedziela) – uroczystość św. Franciszka z Asyżu
– Uroczysta Msza św. w sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach pod przewodnictwem kard. Stanisława Dziwisza.
– Ewangelizacja na ulicach miasta Krakowa.
– Występy franciszkańskich zespołów muzycznych na Rynku Głównym. Prezentacje wydawnictw, płyt, albumów, działalności misyjnej i duszpasterskiej.