Chrzest w różnych Kosciołach Chrześcjańskich

W Kościele Katolickim powszechnie wiadomo czym jest chrzest, jak wygląda jego ceremonia i jakiej formuły się używa. Bardzo ciekaw jestem jak to wygląda u Świadków Jehowy, Kościele Prawosławnym i Kościołach Protestanckich. Zaleceniem Chrystusa jest chrzcić wszystkich w imię Ojca, Syna i Ducha Świętego. Zatem jeżeli któreś z wyznań nie chrzci w imię tych 3 osób, to czy można je nazwać wyznaniami chrześcijańskimi? Serdecznie pozdrawiam i dziękuję za odpowiedź!

Na pytanie nadesłane przez Czytelnika odpowiada Roman Zając - biblista i demonolog z KUL.

Pytanie dotyczy chrztu w róznych Kościołach chrześcijańskich, a więc również zagadnienia ekumenizmu. W Piśmie Świętym czytamy: "Jeden jest Pan, jedna wiara, jeden chrzest"(Ef 4, 5). Mimo podziałów, które zaistniały w Kościele Chrystusa, poprzez chrzest jesteśmy związani z ochrzczonymi chrześcijanami nie należącymi do Kościoła rzymskokatolickiego. 23 stycznia 2000 r. Kościoły zrzeszone w Polskiej Radzie Ekumenicznej (ewangelicko-augsburski, ewangelicko-metodystyczny, ewangelicko-reformowany, polskokatolicki, starokatolicki mariawitów oraz prawosławny) i Kościół rzymskokatolicki podpisały wspólny dokument na temat chrztu pt.: "Sakrament chrztu znakiem jedności. Deklaracja Kościołów w Polsce na progu trzeciego tysiąclecia". Kościoły chrześcijańskie w Polsce oficjalnie potwierdziły (bo praktyka ta była już powszechna od czasów starożytnych), że chrzest święty, ustanowiony przez samego Zbawiciela, wciela w śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa, obmywa z grzechu pierworodnego i z wszystkich grzechów oraz jednoczy ochrzczonego z Chrystusem. Sakrament chrztu wprowadza przyjmującego go do wspólnoty Kościoła, wszczepiając w Ciało Chrystusa. Sakrament ten przyjmuje się tylko raz - nie może więc być powtarzany. Dlatego chrzest udzielony w jednym z Kosciołów chrześcijańskich jest uznawany za ważny także w innych. W praktyce oznacza to, że zakazana jest praktyka powtórnego udzielania chrztu w przypadku przejścia członka jednego Kościoła do innego. Jeśli katolik postanawia zostać ewangelikiem lub prawosławnym, nie jest chrzczony, podobnie jeśli protestant decyduje się na przejscie do Kościoła katolickiego.

Oczywiście istnieją różnice w sposobie sprawowania tego sakramentu, np. w Kościele Katolickim chrzest jest udzielany przez zanurzenie lub polanie wodą, podczas gdy w innych Kosciołach praktykowane bywa wyłacznie zanurzenie. Rzymscy katolicy, starokatolicy, prawosławni (i niektórzy protestanci) chrzczą dzieci, a inni chrześcijanie uwazają, że chrzest powinna poprzedzać świadoma decyzja i osobista wiara a nie tyko wiara rodziców. Oczywiście można dyskutować nad tymi kwestiami i wysuwać argumenty za jednym jak i drugim stanowiskiem, ale te róznorodne formy udzielania chrztu, nie wpływają na istotę i ważność sakramentu. Według tradycyjnego nauczania Kościoła katolickiego, do ważnego udzielenia sakramentu chrztu konieczna jest obecność czterech elementów: materii (woda), formy (użycie formuły trynitarnej), intencji szafarza (wykonanie polecenia Chrystusa) i właściwej dyspozycji przyjmującego chrzest (w przypadku dzieci - wiara rodziców i pragnienie, aby wychować dziecko po chrześcijańsku).

Można dziś przyjąć bez trudności, że chrzest udzielony w Kościołach prawosławnych, w Kościele starokatolickim, anglikańskim i w wielkich Kościołach ewangelickich odpowiada zarówno co do formy dopełnienia go, jak i co do intencji chrztowi w Kościele katolickim, a wszelkie różnice są drugorzędne i nie naruszają samej istoty. Jedynie baptyści nie przypisują sakramentowi chrztu skutków, co do których zgodzono się w deklaracji, czyli: wcielenia w śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa, obmycia z grzechów, zjednoczenia z Chrystusem i Jego Kościołem. Według nich wszystko to staje się udziałem chrześcijanina jedynie dzięki działaniu Słowa Bożego i Ducha Świętego w wierzącym, które są niezależne od jakiegokolwiek czynu człowieka czy Kościoła, a więc także od chrztu. Wszelkie dzieła Boże w człowieku dokonują się nie w następstwie chrztu, ale jako jego warunek. Według baptystów chrzest ma być świadectwem nawrócenia, jakie dokonało się w człowieku dlatego nie może być udzielany dzieciom. Kosciół katolicki uznaje jednak mimo to ważność chrztu baptystów, a zatem także baptysta, pragnący zostać katolikiem, jeśli przystąpił do chrztu w Kosciele Chrześcijan Baptystów, nie jest ponownie chrzczony. Jest to niejako potwierdzenie wiary, że łaska Boża potrafi działać, nawet jeśli próbujemy ją ograniczać przez nasze ludzkie wyobrażenia. Ważność chrztu udzielanego przez niekatolików, w tym baptystów, wypływa z faktu, że prawdziwym szafarzem sakramentu jest Chrystus: to on tak naprawdę chrzci, a nie konkretny świecki bądź duchowny, tego lub innego Kościoła.

Wszystko co do tej pory napisałem, dotyczyło chrześcijan. Jednak są również religie, co do których można mieć wątpliwości, czy wolno je zaliczyć do wyznań chrześcijańskich. 5 czerwca 2001 Kongregacja do Spraw Nauki Wiary udzieliła negatywnej odpowiedzi na wątpliwość dotyczącą ważności chrztu udzielonego w Kościele Jezusa Chrystusa Świętych Dni Ostatnich, czyli mormonów. Mimo używania przez nich formuły trynitarnej, nie ma u nich prawdziego wezwania Trójcy, ponieważ Ojciec, Syn i Duch Święty, według Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych Dni Ostatnich, nie są trzema osobami Jednego Boga, ale trzema bogami (z wielu bogów) tworzącymi jedno bóstwo - rodzaj Trójprzymierza. Każdy jest różny od pozostałych, nawet jeżeli pozostają w doskonałej harmonii. Sam termin bóstwo ma u mormonów znaczenie nie tyle istotowe co praktyczne, ponieważ bóstwo miało początek, gdy trzej bogowie zdecydowali się zjednoczyć, aby działać dla zbawienia człowieka. To bóstwo i człowiek współuczestniczą w tej samej naturze i są istotowo równi. Bóg Ojciec jest wywyższą istotą ludzką, pochodzącą z innej planety, który nabył swą boską pozycję poprzez śmierć podobną do ludzkiej, która jest środkiem koniecznym do ubóstwienia. Bóg Ojciec miał rodziców, co wyjaśnia się przy pomocy doktryny o nieskończonej regresji bogów, którzy początkowo byli śmiertelni. Bóg Ojciec ma żonę, zwaną Matką niebiańską, z którą dzieli odpowiedzialność za stworzenie. Płodzą potomstwo w świecie duchowym. Ich pierworodnym jest Jezus Chrystus, równy wszystkim ludziom, który zdobył swoją boskość w przedśmiertelnej egzystencji. Także Duch Święty jest synem niebiańskich rodziców. Syn i Duch Święty zostali zrodzeni po stworzeniu znanego nam świata. Czterej bogowie są bezpośrednio odpowiedzialni za wszechświat; trzech z nich zaś zawarło przymierze i tworzą w ten sposób bóstwo.

Według mormonów chrzest nie został ustanowiony przez Chrystusa, ale przez Boga, i istnieje on od czasów Adama, a Chrystus jedynie zalecił praktykowanie tego rytu. Dlatego mormoni uważają (wbrew temu co przyjmują wszyscy chrześciajnie), że chrzest Janowy nie rózni sie niczym od chrztu chrześcjańskiego. Tymczasem dla chrześcijań chrzest ustanowiony został przez Chrystusa i oznacza uczestnictwo w Jego śmierci oraz zmartwychwstaniu (por. Rz 6, 3-11; Kol 2, 12-13). Ponadto, jeśli wierny ochrzczony w Kościele Mormonów po zaparciu się wiary lub udzielonej ekskomunice, zapragnie wrócić do Koscioła Świętych Dni Ostatnich, jest powtórnie chrzczony, co również zaprzecza wierze chrześcijan w jeden chrzest. Chrześcijański chrzest i chrzest w Kościele Jezusa Chrystusa Świętych Dni Ostatnich różnią się zasadniczo, zarówno jeśli chodzi o wiarę w Ojca, Syna i Ducha Świętego, w imię których zostaje on udzielony, jak i w odniesieniu do Chrystusa, który go ustanowił.

Również chrzest u świadków Jehowy nie jest chrztem chrześcijańskim w sensie Nowego Testamentu. Chrzest u Świadków Jehowy odbywa się zwykle na kongresie letnim lub wiosennym, i ma miejsce w basenie albo plastikowym pojemniku ustawionym np na stadionie. Polega na całkowitym zanurzeniem w wodzie, osoby ubranej w strój kąpielowy. W trakcie takiego "chrztu" nie wypowiada się na ogół żadnych słów. Po tym obrzędzie kandydat jest już pełnoprawnym Świadkiem Jehowy i członkiem zboru, który ma obowiązek głoszenia "od domu do domu". Nieważność chrztu Świadków Jehowy wypływa z faktu nie tylko odrzucenia formuły trynitarnej, ale przede wszystkim odrzucenia Trójcy Świętej i wiary w Jezusa Chrystusa jako Boga.