Głogów OnLine - Podkop małżeństwa czy trzeźwość umysłu?

Podkop małżeństwa czy trzeźwość umysłu?

Z niejakim zdziwieniem zareagowałem na pytanie mojego przyjaciela, tuż przed jego ślubem, dotyczące intercyzy. - Nie, my z żoną nie zawieraliśmy żadnej umowy przedwstępnej. Ani nawet nie pomyśleliśmy o niej. A może trzeba było?

Jest to wyrazem wyrachowania i ubezpieczenia się od „nieszczęśliwych wypadków” czy po prostu rozsądnym przekalkulowaniem plusów i minusów? Już w samym małżeństwie okazuje się, że intercyza nieraz może okazać się pomocna w zaskakujących sytuacjach. Jest to zbyt skomplikowana sprawa, by jednoznacznie ją potępiać albo gloryfikować. Więc jak z tym jest?

Do najważniejszych przymiotów małżeństwa w ujęciu katolickim należą jedność i nierozerwalność. Małżeństwo jest jednym z siedmiu sakramentów, tym szczególniejszym, że nie jest udzielany przez duchownego, lecz właśnie przez same osoby, które zawierają związek małżeński. To nupturienci udzielają go sobie nawzajem. Przysięgają przed Bogiem i w obecności wspólnoty Kościoła. Jest to decyzja na całe życie, od której nie ma odwołania. Odwołania? W zasadzie dlaczego miałoby być? Przecież konstytuuje się związek, który przez Sobór Watykański II został nazwany „głęboką wspólnotą życia i miłości” („Gaudium et spes”, 48), powołany na mocy „nieodwołalnej zgody osobowej” (tamże). W słownikach teologicznych czy nawet Encyklopedii katolickiej na próżno by szukać pojęcia intercyzy.

Co to jest intercyza?
Słowo „intercyza” pochodzi z łaciny i znaczy tyle, co „ciąć”, „dzielić”. Już w średniowiecznej łacinie intercisa znaczyło „rozstrzygnięcie”. Jak widać, w samej warstwie semantycznej intercyza akcentuje podział. Sobór Trydencki, który zakończył się w roku 1563 i w zasadzie stanowił niespisany kodeks prawa kanonicznego aż do roku 1917, uroczyście potwierdził, że małżeństwo, jako sakrament, stanowi wieczysty i nierozerwalny węzeł. Po Soborze zaczyna się stopniowe rozdwajanie pojmowania małżeństwa: władza państwowa rości sobie pretensje do rozstrzygnięć legislacyjnych i sądowniczych, a Kościół ma zajmować się jedynie stroną sakramentalną. Taki sposób patrzenia na małżeństwo oficjalnie skrytykował papież Leon XIII w encyklice „Arcanum divinae spientiae” w roku 1880, który zaprzeczył jakoby w chrześcijańskim małżeństwie można było rozdzielić sferę kontraktową i sakramentalności.

Ten swoisty regalizm był przez stronę katolicką w przeszłości traktowany podejrzliwie. Dziś stał się faktem, którego nikt nie kwestionuje. Małżeństwo najpierw jest rzeczywistością cywilno-prawną, a dopiero potem konfesyjną. A i sama intercyza pod względem prawnym nie budzi zastrzeżeń. Ot, po prostu umowa pomiędzy dwiema stronami. U notariusza kosztuje 400 zł. Kilka minut, parę podpisów. I tyle.

Co czują małżonkowie?
Asia i Bartek – katolickie małżeństwo z niedługim stażem (ślub 19 lipca tego roku) – przekonują mnie, że podpisana przez nich intercyza w żadnym razie nie jest wyrazem braku zaufania, próbą odrzucenia odpowiedzialności za drugą osobę czy tym bardziej ukrytą myślą o możliwym rozwodzie. Ich szczęśliwe małżeństwo od samego początku było przemyślane i wykalkulowane. - Życie pisze różne scenariusze, a my chcemy być teoretycznie przygotowani na jak najwięcej wariantów – mówi Bartek. - Jeśli np. któremuś z nas się nie powiedzie, to automatycznie nie pociąga drugiego. Intercyza w naszym przypadku to właśnie głębokie przemyślenie. W razie jakichś niepowodzeń, np. finansowych, to dzięki intercyzie będziemy mogli sobie pomóc – dodaje Asia. Jednak w ich wypowiedziach pojawia się moment wahania: mają trudności w zdefiniowaniu pojęcia wspólnoty małżeńskiej. Asia: Dla mnie jest ona częścią wspólnej egzystencji małżeńskiej, w której jednak jest… nie-wspólnota małżeńska (śmiech). Dla Bartka wspólnota małżeńska jest po prostu współodpowiedzialnością.

Względy finansowe nie mają dla nich żadnego znaczenia. Jeśliby jednak przyszedł kiedyś wielki kryzys, którego nie byliby w stanie przejść zaręczają, że podzieliliby wszystko na pół. Oczywiście w następnym zdaniu znów podkreślają, że ich małżeństwo się nie rozpadanie, a intercyza jest szansą na jeszcze większą pomoc właśnie poprzez możliwość wstępnego niejako wycofania się z odpowiedzialności (głównie finansowej) za współmałżonka. Zaznaczają jednak, że powodów do podpisania przez nich rozdzielności majątkowej było wiele, o niektórych z nich publicznie nie chcą opowiadać. „Generalnie polecamy intercyzę, ponieważ trudno jest odpowiadać w stu procentach za drugiego człowieka. Owszem, każdy z nas jest w stanie oddać za współmałżonka wszystko, no ale są różne koleje losu”. Dla Bartka intercyza jest pewną formą ucieczki od odpowiedzialności, z czym Asia się jednak nie zgadza. Podkreślają, że gdyby nie mieli swoich osobistych powodów, to raczej by jej nie podpisali.

Doradca finansowy
Głównym powodem podpisywania intercyzy są zazwyczaj względy finansowe. Odwiedziłem więc doradcę finansowego w jednej z największych firm tego typu w Polsce. Ku mojemu zdziwieniu dowiedziałem się, że jego stosunek do tego tematu jest raczej obojętny. Co prawda, dostrzega w tym plusy, ale jego zdaniem wynikają one dopiero z jakichś konkretnych wypadków, np. gdy w momencie zawierania małżeństwa jedna ze stron ma spore długi czy niepewną sytuację w pracy. - Warto podpisać intercyzę, gdy zakładana jest jakaś działalność gospodarcza, bo nie wiadomo, czy rozwinie się tak, jakbyśmy sobie tego życzyli – mówi pan Jacek. Jednak nawet w kwestii formalnej sprawa intercyzy nie jest taka prosta: dla przykładu, nawet jeśli jest podpisana intercyza, urząd skarbowy może obarczyć odpowiedzialnością za niezapłacone podatki męża czy żony, jeśli jedno z nich pomagało przy prowadzeniu tej działalności i czerpało z niej materialne zyski.

Pytany przeze mnie doradca finansowy wychodzi z założenia, że zawsze można ją podpisać – choć wtedy nie jest to już dokładnie intercyza, lecz majątkowa umowa małżeńska o zniesieniu wspólności ustawowej, a zaczynanie małżeństwa z czymś takim bez wyraźnych powodów trąci brakiem zaufania i niepewności w stosunku do drugiej osoby.

Większość młodych ludzi, z którymi rozmawiałem, jest tego samego zdania: intercyza jest według nich pomysłem co najmniej niesmacznym. No, chyba że istnieją rzeczywiste powody, dla których nieraz warto to podpisać.

Kościelny punkt widzenia
W Metropolitalnym Sądzie Duchownym w Poznaniu rozmawiałem z jednym z wiceoficjałów. Co prawda, nigdzie nie ma sformułowania wprost mówiącego o intercyzie małżeńskiej, ale zdaniem ks. dr. Rafała Pajszczyka jest to coś nietaktownego. - Intercyza może w jakimś stopniu wchodzić w skład pozornej zgody na małżeństwo. Jest to drugi pod względem częstotliwości pojawiający się powód występujący w sprawach o stwierdzenie nieważnego zawarcia małżeństwa. W jakiś sposób przez takie działanie wyklucza się jeden z kluczowych przymiotów małżeńskich, jakim jest nierozerwalność. Intercyza stoi z tym jakoś na bakier. Zdanie to nie jest wiążące. Nie znajdziemy go też w żadnym komentarzu do prawa kanonicznego. Stanowi interpretację prawną ks. dr. Pajszczyka.

Obowiązujący obecnie Kodeks Prawa Kanonicznego z roku 1983 oczywiście nie zna pojęcia rozwodu, zakłada jednak możliwość separacji małżonków (zarówno czasowej, jak i wieczystej – kanony 1152-1153). Pojawia się więc pytanie, czy w takim przypadku intercyza nie rozwiązałaby wielu problemów i kłótni, które w sposób naturalny wtedy występują. – W sądzie duchownym separacja jest niezwykle rzadkim przypadkiem. Ja w mojej wieloletniej praktyce orzekałem separację jedynie kilka razy – zastrzega ks. dr Pajszczyk.

Żeby plusy nie przysłoniły minusów
Podsumujmy: koszt – nie więcej niż 400 ł (rozporządzenie ministra sprawiedliwości), plusy - małżonek, który nie popadł w długi np. podatkowe, chroni swój majątek przed komornikiem skarbowym, no i w razie ostatecznego kryzysu małżeństwa dysponujemy swoim majątkiem; minusy - brak wspólności majątkowej zamyka drogę do wspólnego opodatkowania się przez małżonków (co nieraz bywa bardzo korzystne). Wynik? Ocena pozostaje indywidualna. Dochodzi jeszcze do tego wymiar niematerialny – czy aby intercyza nie bywa samospełniającą się przepowiednią?

Wydaje mi się, że dobrą puentę tego tematu stanowią słowa jednego z bohaterów słynnego filmu Barei: grunt, żeby te plusy nie przysłoniły wam minusów.

Łukasz Łukasiewicz

Przewodnik Katolicki nr 40/2008 r.

Podkop małżeństwa czy trzeźwość umysłu? | 3 komentarzy | Załóż Konto

Komentarze należą do osób, które je zamieściły. Nie bierzemy odpowiedzialności za ich treść.
Wszystkie wpisy niezgodne z regulaminem (kliknij by przeczytać) będą usuwane bez podawania przyczyny.

Podkop małżeństwa czy trzeźwość umysłu?

Autor: Anonymous dnia04 października 2008

szczerze - dalej nic nie wiem. Ani w lewo ani w prawo. Nijako

[ Odpowiedz | # | Zgłoś nadużycie ]

Podkop małżeństwa czy trzeźwość umysłu?

Autor: Anonymous dnia14 października 2008

Byłem po ślubie koscielnym..bez intercyzy..Małzeństwo dobrze funkcjonowalo 6 lat .Po ślubie wyjechalismy razem za granice,ponieważ oboje pochodziliśmy z ubogich rodzin, i zaplanowlismy że uzbieramy tam pieniadze na nasz mały domek. Ja pracowałem bardzo dużo żona rzadko, i za małe pieniądze,nie znała jezyka,nie chciała sie uczyć.Żona,pochodziła z pobożnej i zacofanej intelektualnie rodziny .W Wiedniu pod polskim kościolem na Rennwegu poznała kilka rozrywkowych kolezanek (też katoliczki) a przez nie kilku mężczyzn.Żona wróciła do Polski by dopilnować budowę naszego domu na działce którą podarowali jej Rodzice.Ja co miesiąc na 2-3 dni przyjezdzałem do żony..Po odbiorze technicznym budynku i zameldowaniu się żona wniosla niespodziewanie pozew o rozwód i podział majątku i przeniosła sie do poznanego w Wiedniu mężczyzny.Żona kupowała materiały budowlane na swoje nazwiskoi płaciła rachunki firmom na swoje nazwisko.W Sądzie zeznania składal jej konkubent który oswiadczył że( a "żona" to potwierdziła) że On dawał jej pieniądze na budowę tego domu.

Zostałem perfidnie wykiwany przez poslubioną koscielnie żonę,a jaj pobożna rodzina o malo mnie nie pobiła gdy przyjechałem do zbudowanego domu w asyscie policji.

Przy podziale majątku żona udowodnila poprzez rachunki wypisywane na siebie że poniosła znacznie wieksze nakłady niz ja i w sumie otrzymałem ochłapy, które nie wystaarczyły na zakup jednopokojowej kawalerki.Od tej pory kazdemu radze by spisywać intercyzę przedslubną i nie wierzyć w trwałość kościelnego ślubu.

Mam nadzieję ze moja historia ( z niewygodnymi faktami dla wiary )nie zostanie ocenzurowana przez moderatora tej strony.

[ Odpowiedz | # | Zgłoś nadużycie ]

Podkop małżeństwa czy trzeźwość umysłu?

Autor: Marcin Kopij dnia14 października 2008

Nie ma powodu cenzurować czegoś, co nie narusza regulaminu, jest po prostu osobistym zdaniem na dany temat.

Przykro mi z powodu Pana sytuacji, na pewno nie jest to łatwe, trudno też ostatecznie coś w tym wypadku oceniać.

Osobiście jest dla mnie nie do pomyślenia mieszanie kasy w święty sakrament małżeństwa. Sakrament, który jest darem i wolnym wyborem człowieka. Ufam, że w podobnej sytuacji, byłbym dumny z możliwości wypełnienia deklaracji składanej podczas ślubów małżeńskich w obecności Boga:

"Ja biorę Ciebie za żonę i ślubuję Ci miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz to że Cię nie opuszczę aż do śmierci. Tak mi dopomóż Panie Boże Wszechmogący w Trójcy Jedyny i Wszyscy Święci."

Kwestia priorytetów, podejścia do spraw wiary i ich zrozumienie. To, że ktoś znajduje się w kręgu ludzi wierzących i uznaje się za katolika nie oznacza, że rzeczywiście nim jest. Więc problem tkwi w naszej świadomości religijnej, u podstaw deklaracji przynależności do kościoła, a co za tym idzie spełnienia pewnych wymogów jakie stawia nam nasza wiara.

Sprawa w odniesieniu wiary jest prosta, nie można w małżeństwie, w sakramencie niczego kupić, za coś zapłacić, zabezpieczyć się przed czymś. Jak można zabezpieczać się przed przyrzeczeniem składanym przed Bogiem? To tak jakby stwierdzić, ok wypełnię przykazania które Bóg ustanowił, ale jak będzie mi grozić bankructwo to sorry wybiorę lepszą ofertę.

W myśli Katolika sprawa powinna być prosta, wybór oczywisty.

Jeżeli deklaracje w ramach wiary nie będą realizowane to zawsze będzie istnieć ryzyko. Zawsze będzie strach i obawa, myśli co będzie jeżeli...

Na ile przyrzeczenie małżeńskie znajduje odzwierciedlenie w odbiorze statystycznego katolika? Czy w myśli większości nie pojawia się inna deklaracja:

"Ja obywatel o numerze podatkowym NIP biorę Ciebie za żonę i świadomy tej instytucji, ślubuję Ci miłość - w ramach normatywnie rozumianej opieki - wierność - czyli, że cię nie zdradzę o ile ty mnie nie zdradzisz - i uczciwość małżeńską (tu miejsce ma podpisanie przez przyszłych małżonków kilkustronicowej obustronnej umowy o dzieło na czas nieokreślony, ale z uwzględnieniem ponownego rozpatrzenia warunków umowy w datach rocznicowych małżeństwa, srebrne gody, złote gody; umowa uwzględnia różne zabezpieczenia majątkowe; stwierdza kilkadziesiąt przypadków podziału majątku w ramach różnych opcji i sytuacji zaistniałych w małżeństwie;) oraz to że Cię nie opuszczę aż do śmierci, pod warunkiem spełnienia wszystkich punktów podpisanej wcześniej umowy. Tak mi dopomóż Panie Boże Wszechmogący w Trójcy Jedyny i Wszyscy Święci, oraz obecni tu radcy prawni."

O Boże strzeż mnie od takich czasów. Amen.

---
------
www.malach.org

[ Odpowiedz | # | Zgłoś nadużycie ]

Odnośniki

Opcje Artykułu