Pozwólcie mi odejść do Domu Ojca

Pozwólcie mi odejść do Domu Ojca - Tak brzmią ostatnie słowa Jana Pawła II. Papież wypowiedział je po polsku do pielęgnujących go osób, na sześć godzin przed śmiercią. Po raz pierwszy w historii Watykan opublikował dokument opisujący dokładnie przebieg choroby i okoliczności śmierci Papieża. Powstał on na podstawie relacji osób, które towarzyszyły Janowi Pawłowi II w jego ostatniej drodze.

Przejmująca relacja o ostatniej chorobie, śmierci i pogrzebie rozpoczyna się 31 stycznia 2005 roku. Watykańskie Biuro Prasowe poinformowało wówczas, że przewidziane na ten dzień audiencje nie odbędą się z powodu grypy Papieża.

Stan zdrowia uległ pogorszeniu wieczorem 1 lutego w związku z ostrym zapaleniem krtani i towarzyszącym mu skurczem tchawicy. Konieczna okazała się natychmiastowa hospitalizacja. O godzinie 22.50 Papieża przewieziono karetką reanimacyjną do kliniki Gemelli. Tam Ojciec Święty został poddany zabiegom udrażniającym system oddechowy oraz niezbędnym badaniom.

Leczenie przebiegało skutecznie i w sobotę 5 lutego Papież obejrzał w telewizji, odbywającą się w Auli Pawła VI, uroczystość na święto Matki Bożej Zaufania. Pobyt w szpitalu przedłużał się. Papież koncelebrował codziennie mszę św. w swoim pokoju. W Środę Popielcową podczas Eucharystii poświęcił popiół, którym jego głowę posypał abp Stanisław Dziwisz.

Po zakończeniu ostatnich badań, włącznie z tomografią całego ciała, 10 lutego Ojciec Święty około godziny 19.40 powrócił samochodem do Watykanu. W następnych dniach pojawił się nawrót ataków poprzedniego schorzenia dróg oddechowych. Przebieg choroby był stale kontrolowany przez watykański personel medyczny. Stan zdrowia Papieża pogarszał się z powodu niewydolności oddechowej, spowodowanej odnotowanym już wcześniej zwężeniem krtani.

Wieczorami dochodziło do kolejnych kryzysów, mimo podejmowanych wysiłków stało się niezbędne ponowne umieszczenie Papieża w klinice Gemelli. Stało się to 24 lutego o godzinie 11.50. Tam uznano za wskazane dokonanie zabiegu tracheotomii, który – za zgodą pacjenta – wykonano wieczorem tego samego dnia.

Stan pooperacyjny pacjenta był dobry. Wkrótce podjęto ćwiczenia oddechu i mowy. Dnia 6 marca Ojciec Święty, ubrany w różowy ornat, odprawił mszę św. w małej kaplicy, przylegającej do jego sali szpitalnej. Na zakończenie liturgii z IV niedzieli Wielkiego Postu Papież udzielił z okna błogosławieństwa. Głos miał bardzo słaby i mówił z wyraźną trudnością.

W niedzielę 13 marca o godzinie 18.40 Jan Paweł II powrócił do Watykanu. Zaraz po przybyciu do swych apartamentów wziął udział w nabożeństwie Gorzkich żali, które odbyło się w jego prywatnej kaplicy. Opiekę medyczną nad chorym sprawowała stale watykańska ekipa złożona z dziesięciu lekarzy i czterech pielęgniarzy. W apartamentach umieszczono kompletną aparaturę medyczno-techniczną potrzebną w opiece.

Następowała w dalszych dniach powolna poprawa stanu zdrowia. Jednakże występowały poważne kłopoty z przełykaniem, mówieniem i odżywianiem. Zauważalne było wyraźne osłabienie organizmu.

W Niedzielę Palmową 20 marca i w Wielką Środę Ojciec Święty ukazał się w oknie prywatnej biblioteki, jednak tylko milcząco pobłogosławił zgromadzonych na placu. W Wielkanoc, 27 marca Papież przez trzynaście minut pozostawał w oknie swego apartamentu, trzymając w ręce kartki z orędziem wielkanocnym. Tekst odczytał z placu św. Piotra kardynał sekretarz stanu Angelo Sodano. Papież usiłował wymówić słowa błogosławieństwa Urbi et Orbi, jednak bezskutecznie. Jedynie ręką pobłogosławił miastu i światu.

Dnia 30 marca ukazał się komunikat informujący o rozpoczęciu odżywiania Ojca Świętego przez stałą sondę dożołądkową. Tego samego dnia, w środę, Papież również pojawił się w oknie, jednak nie mówił, tylko pobłogosławił obecnych. Była to ostatnia publiczna „stacja” jego drogi krzyżowej.

W czwartek, 31 marca krótko po godzinie 11.00 Jan Paweł II, będąc w prywatnej kaplicy, odczuł silne dreszcze. Temperatura ciała gwałtownie podniosła się do 39,6 stopnia. Nastąpił silny szok septyczny połączony z zapaścią sercowo-naczyniową, spowodowaną infekcją dróg moczowych. Zastosowano odpowiednie środki terapii i wspomagania serca oraz układu oddechowego. Uczyniono przy tym zadość wyraźnej woli Ojca Świętego pozostania we własnym mieszkaniu, gdzie zapewniono mu pełną i profesjonalną opiekę.

Późnym popołudniem tego samego dnia odprawiono przy łóżku chorego mszę świętą. Papież koncelebrował ją z przymkniętymi oczami. W momencie przeistoczenia otwierał szerzej oczy i podnosił dwukrotnie rękę: nad chlebem i winem. Ponadto na „Baranku Boży” uderzał się w piersi. Kardynał Marian Jaworski udzielił mu namaszczenia chorych, a o godzinie 19.17 Ojciec Święty przyjął komunię. Następnie wyraził życzenie uczestniczenia w nabożeństwie eucharystycznym z rozmyślaniem i modlitwą.

W piątek, 1 kwietnia o godzinie 6.00 rano Ojciec Święty w pogodnym nastroju i pełnej świadomości koncelebrował Eucharystię. Około godziny 7.15 wysłuchał czternastu stacji drogi krzyżowej, czyniąc przy każdej znak krzyża. Następnie poprosił o przeczytanie przedpołudniowej modlitwy brewiarzowej i fragmentów Pisma Świętego. Stan zdrowia nadal był bardzo ciężki z niepokojącymi wskaźnikami biologicznymi. Wciąż pogłębiała się niewydolność sercowo-naczyniowa, oddechowa i nerkowa. Pacjent wyraźnie łączył się w modlitwie z obecnymi przy nim osobami.

W sobotę 2 kwietnia o godzinie 7.30 w obecności Ojca Świętego odprawiono mszę św., podczas której chory zaczął tracić przytomność. W godzinach południowych po raz ostatni odwiedził go kardynał sekretarz stanu, po czym zanotowano gwałtowny wzrost temperatury ciała. Około godziny 15.30 słabym i niewyraźnym głosem papież powiedział po polsku: „Pozwólcie mi odejść do domu Ojca”. Krótko przed godziną 19.00 stracił przytomność. Na monitorze widać było oznaki stopniowego zaniku funkcji życiowych organizmu. Zgodnie z polską tradycją półmrok pokoju, w którym powoli gasł Papież, rozświetlała niewielka gromnica. O godzinie 20.00 przy łóżku umierającego Papieża rozpoczęła się msza św. z niedzieli Miłosierdzia Bożego. Liturgii przewodniczył abp Stanisław Dziwisz. Koncelebrowali z nim: kard. Marian Jaworski, abp Stanisław Ryłko i ks. Mieczysław Mokrzycki. Polskie pieśni kościelne mieszały się z dobiegającymi zza okien śpiewami młodzieży, modlącej się na placu św. Piotra. O godzinie 21.37 Jan Paweł II zasnął w Panu.

Doktor Renato Buzzonetti stwierdził śmierć Jana Pawła II, ale elektrokardiogram zgodnie z watykańskimi przepisami wyłączono dopiero po dwudziestu minutach.

Beata Zajączkowska (Rzym, Radio Watykańskie)