Sympozjum - podsumowanie

O godz. 15.00 ks. lic. Janusz Malski uroczyście rozpoczął sympozjum, witając i przedstawiając zebranych gości, wśród których byli m.in.: przybyły z Włoch Moderator Generalny Cichych Pracowników Krzyża ks. Luciano Ruga, Biskup Zielonogórsko-Gorzowski Stefan Regmunt, Biskup Pomocniczy Świdnicki Adam Bałabuch oraz Prezydent Miasta Głogowa Jan Zubowski.

Po ciepłym powitaniu nastąpiła seria wykładów. Jako pierwszy wystąpił ks. lic. Janusz Malski, który w swoim referacie pt. „Sługa Boży Luigi Novarese – apostoł chorych” przybliżył postać założyciela organizacji Cichych Pracowników Krzyża prał. Luigiego Novarese. Prałat Luigi już jako dziecko doświadczył cierpienia, chorując na gruźlicę kości, co wiązało się z częstym pobytem w szpitalu i rozłąką z rodziną. Dziękując za otrzymaną łaskę uzdrowienia młody Luigi postanowił oddać się służbie chorym i cierpiącym. Wstąpił do seminarium duchownego. Jako ksiądz powołał kilka instytucji niosących pomoc potrzebującym (Maryjna Liga Kapłanów, Centrum Ochotników Cierpienia, Cisi Pracownicy Krzyża). Ksiądz Luigi kierował się w życiu zasadą „Do chorego przez chorego” i na każdym kroku dowodził jej słuszności. Podkreślał, że ludzie cierpiący mają do wypełnienia misję, którą jest ofiarowanie swego cierpienia dla dobra innych.

Kolejny wykład pt. „Problem cierpienia w naszej kulturze europejskiej” poprowadził o. prof. Jacek Salij. W wystąpieniu zwrócono uwagę na to, że cierpienie występuje w każdej kulturze, jednak tylko w kulturze europejskiej stanowi ono tak duży problem. O. prof. Salij przywołał poglądy filozofów europejskich m.in.: Gottfrieda Wilhelma Leibniza, Woltera, Jana Jakuba Rousseau. Uznał, że dechrystianizacja Europy zaczęła się już w XVII wieku. Nawiązał również do problemu eutanazji. Ważną część wykładu stanowiła próba odpowiedzi na pytanie, jak wiara chrześcijańska tłumaczy problem cierpienia. Referent stwierdził, że grzech jest ceną, którą chrześcijanin nie powinien płacić w zamian za unikanie cierpienia. Jak mówił, degradacja kultury europejskiej postępuje miedzy innymi właśnie dlatego, że grzech stał się formą lekarstwa na cierpienie oraz formą ucieczki od cierpienia. Wysunięte wnioski zostały poszerzone przykładami z Biblii.

Trzecie wystąpienie stanowiło próbę połączenia teologii z językoznawstwem. Mgr Izabela Rutkowska z Uniwersytetu Zielonogórskiego w wykładzie zatytułowanym „Analiza leksykalno-semantyczna pojęcia ‘cierpienie’ w Liście apostolskim Salvifici doloris” pokazała językowy obraz cierpienia utrwalony w słownictwie badanego tekstu. Uwagę słuchaczy zwrócono na różnorodność znaczeń takich wyrazów, jak cierpienie, ból, choroba. W dalszej części wykładu prelegentka ukazała główne, wyłaniające się z papieskiego tekstu cechy cierpienia ludzkiego, takie jak: powszechność, niewyrażalność,  intensywność. W swojej analizie wskazała na wymieniane przez papieża podmioty cierpienia, którymi są: osobniki świata zwierzęcego, świat, człowiek „w ogóle”, człowiek jako chrześcijanin oraz Jezus Chrystus. Poprzez użyte w Liście słownictwo ukazała obraz cierpienia jako zjawiska podlegającego wartościowaniu: negatywnemu – jako doznawanie zła, i pozytywnemu - jako służba w odbudowaniu dobra. Zwróciła uwagę na istotę epitetu zbawczy, uznając, że definicja cierpienia w chrześcijaństwie nie może być pozbawiona właśnie tego kontekstu – kontekstu zbawienia.

Ostatni wykład pierwszego dnia sympozjum wygłosiła s. prof. Ewa Jezierska, reprezentująca Papieski Wydział teologiczny we Wrocławiu. Praca pt. „Pawłowa odpowiedź na pytanie ‘dlaczego cierpienie?’ – rozważanie w kontekście Listu apostolskiego Salvifici doloris” stanowiła próbę połączenia poglądów Jana Pawła II i św. Pawła dotyczących cierpienia.  W związku z trwającym Rokiem św. Pawła tematyka ta jest bardzo aktualna. Prof. Ewa Jezierska pokazała sposób rozumienia chrztu przez św. Pawła, objaśniając słowa „przyoblec się w Chrystusa”.  W słowach tych zawarte jest zjednoczenie się z Jezusem, co dla św. Pawła oznacza współodczuwanie cierpienia.  Cierpienie nie jest karą, nieszczęściem, lecz konsekwencją grzechu Adama, jest kontynuacją dzieła zbawczego Chrystusa. Możliwość zmagania się z bólem, łączenia się z Chrystusem, stanowi potwierdzenie poważnego traktowania ludzi wierzących przez Boga Ojca.

Drugiego dnia sympozjum wykłady rozpoczął ks. prof. Paweł Bortkiewicz, dziekan Wydziału Teologicznego UAM – Obecność Chrystusa w cierpieniu. W wykładzie ksiądz profesor nazwał List apostolski Salvifici doloris Ewangelią cierpienia – Dobrą Nowiną o cierpieniu. Jak podkreślił, chrześcijaństwo zmaga się nad problemem cierpienia Boga od pierwszych wieków. Pytając o podmiot cierpienia, na podstawie Listu apostolskiego możemy odpowiedzieć, że cierpiał Jezus Chrystus, natomiast na pytanie – co cierpiało w Chrystusie – należy odpowiedzieć, że cierpiało w Chrystusie człowieczeństwo. Wskazując na osobę Chrystusa, który jako Bóg-człowiek doświadczał na ziemi cierpienia, ukazał również obecność pozostałych osób Trójcy. Jak mówił, to cierpienie, które dotyczy Boga Trójjedynego sprawia, że Bóg staje się bliski człowiekowi, zjednoczony z człowiekiem.

Kolejnym prelegentem był ks. dr Jan Jagiełka z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, który wygłosił referat pt. „Teologia cierpienia w nauczaniu Jana Pawła II”. Autor ukazał szeroko postać samego Jana Pawła II, ukazując jego życie w kontekście doznanych cierpień. Wytłumaczył też zasadność używania sformułowania teologia cierpienia. Wieloaspektowe spojrzenie na temat cierpienia wzbogacone zostało cytatami nie tylko z encyklik i listów apostolskich papieża, ale i z jego orędzi i homilii. Wykład ukazał ogromne znaczenie tego tematu w nauczaniu Jana Pawła II, stając się tym samym wskazówką, jak należy rozumieć doświadczenie cierpienia w kontekście chrześcijaństwa.

Ks. bp dr Adam Bałabuch – Biskup Świdnicki, wykładowca na PWT Wrocław – wystąpił z wykładem na temat: „Pastoralny wymiar Listu apostolskiego Salvifici doloris”. Ksiądz Biskup w swoim wystąpieniu skupił się na roli, jaką powinien odegrać Kościół wobec osób cierpiących. Jak podkreślił, zadaniem Kościoła nie jest tylko ukazanie sensu cierpienia, ale i prowadzenie człowieka do zespolenia z Chrystusem, bo to Chrystus nadaje cierpieniu sens. Pomoc więc świadczona osobom chorym i niepełnosprawnym powinna być udzielana przede wszystkim w duchu wiary i duchu modlitwy. Ks. Biskup A. Bałabuch zwrócił uwagę na fakt, iż wszyscy jesteśmy zaproszeni do posługi na rzecz osób cierpiących – w pierwszej kolejności duchowni, osoby zakonne, ale też i wszyscy świeccy stanowiący Kościół. Kolejnym ważnym aspektem było ukazanie apostolskiej roli osób cierpiących, które poprzez swoje cierpienie zjednoczone z Chrystusem mają współudział w zbawianiu świata – są pośrednikami i współpracownikami.

Prof. dr hab. Alina Rynio z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego powiedziała wykład pt. „Cierpienie jako czynnik wychowujący (w świetle nauczania Jan Pawła II)”. Wykład poruszał problematykę cierpienia jako czynnika wychowującego. Autorka wskazywała na współistotność cierpienia z człowiekiem, cierpienie bowiem przynależy do transcendencji człowieka. Ukazywała również edukacyjną wartość pytania o cierpienie, które to pytanie pozwala człowiekowi na odkrycie korzeni cierpienia. W wykładzie kładziono także nacisk na twórczy charakter cierpienia,  zaznaczając, że  cierpienie jest drogą wzrostu dla tych, którzy cierpią oraz drogą przemiany dla tych , którzy towarzyszą osobom cierpiącym.  Co istotne, ludzie cierpiący ukazani zostali jako „przedłużenie cierpiącego Chrystusa” oraz dar  dla wspólnoty.

Wykład prof. dr hab. Elżbiety Skorupskiej-Raczyńskiej (prorektor PWSZ z Gorzowa Wielkopolskiego) – „Obraz cierpienia człowieka we wspomnieniach o Janie Pawle II Pozwólcie mi odejść” poświęcony był obrazowi cierpienia, jaki wyłania się ze wspomnień o Janie Pawle II „Pozwólcie mi odejść”. Kolejne etapy życia Jana Pawła II, które od wczesnych lat przesiąknięte było cierpieniem, ukazują wieloraki wymiar cierpienia jakiego doznawał Jan Paweł II. Co istotne, we współczesnym świecie, który odrzuca cierpienie, Papież nadał mu wymiar  transcendentny. Cierpienie  zbliżyło go do Boga, stając się źródłem refleksji i fundamentalnych pytań. Cierpiący Papież nauczał, gdyż cierpienie dawało mu siłę, którą niósł innym. Dzięki przedstawionym wspomnieniom mieliśmy okazję ujrzeć to oblicze Papieża, którego nie byliśmy świadomi za jego życia. Jak powiedziała pani profesor – egzemplifikacją pojęcia cierpienie w Liście apostolskim była sama osoba Jana Pawła II, jako świadka oraz uczestnika cierpienia.

Ostatnim prelegentem tego dnia był dr Mieczysław Guzewicz (Komisja Episkopatu ds. Rodziny) z referatem pt. „Cierpienie jest powołaniem do miłości – inspiracje biblijne”. Jak mówił prelegent: „Całe nasze życie może być wydane na ofiarę. Oczywiście jej wartość możemy wzmacniać, oddając Bogu wszelkie przykre doświadczenia jako zadośćuczynienie za grzechy. Jest ono potrzebne najpierw każdemu z nas, jako wynagrodzenie za popełniane zło. Taka postawa przyczynia się również do otrzymania błogosławieństwa na wszystkich płaszczyznach życia. Jest to także podejście dająca możliwość zadośćuczynienia za grzechy innych i umożliwiające pełną realizację woli Bożej.     Cierpienie może mieć wartość ofiary zastępczej, ponoszonej za zło i krzywdy wyrządzane przez innych. Nie wnikając w głębię tej tajemnicy dowiadujemy się, że nawet najcięższe uczynki, przestępstwa mogą być zrównoważone mocą cierpienia, a grzesznicy i przestępcy mogą dostąpić łaski zbawienia”.

Trzeci dzień obrad sympozjum rozpoczął wykład pt. „Misja Matki Bożej u stóp Krzyża”, który wygłosił ks. dr Luciano Ruga z Rzymu, Moderator Generalny Cichych Pracowników Krzyża. Referent w swoich refleksjach odwoływał się do dwóch tekstów biblijnych: fragmentu Księgi Rodzaju (Rdz. 3, 1-7) oraz Ewangelii św. Jana (J. 19, 25-27). Ks. dr Luciano Ruga zwrócił uwagę, że człowiek jako stworzenie Boże otrzymuje od Boga trzy owoce z „drzewa życia” pochodzącego z Księgi Rodzaju. Są to: życie, miłość i dar. Kiedy dochodzi do grzechu pierworodnego, dokonuje się „przewrócenie” wartości – stąd powstaje poznanie (w znaczeniu zabrania czegoś Bogu), potęga i posiadanie. W wykładzie została zaprezentowana postawa Maryi, która stojąc pod krzyżem swego Syna, ukazuje ten krzyż jako „drzewo życia”. Luciano Ruga powiedział, że Maryja kreśląc znak krzyża, przywołuje nas do drzewa życia, którym jest krzyż, ponieważ na nim właśnie została pokonana śmierć wieczna.

Ks. dr Grzegorz Cyran z Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego w wykładzie „Figura edukacyjna Dobrego Samarytanina” przywołał przypowieść o dobrym Samarytaninie, która stała się podstawą do rozważań nad pomocą wobec cierpiących, do omówienia postawy bohatera opowieści. Został także przybliżony kontekst, w którym doszło przytoczenia omawianej historii. Jest to dialog Jezusa z uczonym w Prawie, który pyta, co ma uczynić, by osiągnąć zbawienie. Pojawia się również pytanie „Kto jest moim bliźnim?”.   Jezus wyraźnie kreśli obraz zbójców, którzy nie miłują „swego bliźniego jak siebie samego”. Postaci kapłana i lewity również są ukazani negatywnie, ponieważ nie niosą pomocy walczącemu o życie poszkodowanemu. Samarytanin zaś okazuje miłosierdzie i niesie pomoc. Ks. dr Grzegorz Cyran zauważył, że pytanie „Kto jest moim bliźnim?” wystosowane przez uczonego w Prawie, zostaje zastąpione przez Jezusa na pytanie „Który z tych trzech jest bliźnim?”. W przypowieści są podane różne przykłady zachowania, ale okazanie miłosierdzia jest w niej najistotniejsze.

Z referatem „Wybieram życie i miłość. Aktywny wymiar życia człowieka cierpiącego” wystąpiła Anna Maria Cipriano SOdC z Rzymu – przewodnicząca Międzynarodowej Konfederacji CVS. „Niemożliwe jest cokolwiek powiedzieć na temat cierpienia, jeśli się nie zacznie od starań, by dostrzec ten delikatny, ale silny związek istniejący między cierpieniem a miłością. Zrozumiemy to jedynie patrząc na Jezusa, Boga schodzącego w ciszy, aby wejść w naszą naturę, doświadczyć ograniczeń i nadać sens całej naszej egzystencji” – mówiła na wstępie. S. Cipriano, poruszająca się na wózku, podkreśliła, że trzeba wychowywać innych do życia cierpieniem, bo ten czas w naszym życiu może być bardzo owocny.

Ostatni referent, dr Przemysław Słowiński z PWSZ Gorzów Wielkopolski, przygotował historyczny wykład na temat Cichych Pracowników Krzyża i ich obecności w Polsce. Wskazał na najważniejsze daty, przedsięwzięcia, ale i ludzi, którzy tworzyli ośrodek głogowski. Wykład ten jednocześnie ukazał słuchaczom historię miasta Głogowa – dom wspólnoty został bowiem zbudowany przy największym zabytku – Kolegiacie, która pamięta czasy średniowiecza.

Sympozjum towarzyszyły wystawy, świadectwa osób doświadczonych cierpieniem oraz koncert Ewy Błaszczyk.

Opracowanie: Marta Gil, Tomasz Wesołowski, Urszula Majdańska
Ogólnopolskie Sympozjum
„Miłość i cierpienie. Misterium Boga i nadzieja człowieka”