Zasady stosowania przedsoborowej liturgii

Jak podkreślił dyrektor programowy naszej rozgłośni, ks. Andrzej Koprowski „Ojciec Święty zauważa, że informacje i osądy wypowiadane bez znajomości tekstu spowodowały spore zamieszanie. Od pewnego czasu pojawiały się reakcje często sprzeczne ze sobą – od radosnej akceptacji po twardy opór – a wszystko wobec projektu dokumentu, którego nikt nie zna. Ojciec Święty z mocą potwierdza autorytet Soboru Watykańskiego II i to, że jego dokument w niczym nie podważa tego autorytetu. Mszał opublikowany przez Papieża Pawła VI, jak i jego dwukrotne edycje z polecenia Jana Pawła II jest i pozostaje formą zwyczajną Liturgii eucharystycznej. Zarazem ostatnie wydanie wcześniejszego mszału, dokonane przez Jana XXIII w 1962 roku, używanego także podczas obrad Soboru Watykańskiego II, zostaje dopuszczone jako forma nadzwyczajna celebracji eucharystycznej” – powiedział ks. Koprowski.

„Chodzi o doprowadzenie do pojednania wewnątrz Kościoła – stwierdza Papież w Liście. – Nie ma żadnej sprzeczności między jednym a drugim wydaniem Mszału Rzymskiego. W historii liturgii jest wzrost i rozwój, a nie rozbicie czy pęknięcie”. Jak komentuje ks. Koprowski, „wzruszająca jest delikatność, z jaką Benedykt XVI zwraca się do biskupów w liście towarzyszącym motu proprio, podkreślając, że dokument papieski w niczym nie umniejsza autorytetu i odpowiedzialności biskupów. Co więcej, prosi, by po okresie 3 lat od wejścia w życie motu proprio – napisali do Stolicy Apostolskiej swoje uwagi i doświadczenia – gdyby okazało się, że pojawiły się poważne trudności trzeba będzie szukać nowych rozwiązań”.

Benedykt XVI zwraca uwagę, że przedsoborowy Mszał nigdy nie został prawnie uchylony. Ustala nowe warunki korzystania z niego.

Przy sprawowaniu Eucharystii bez udziału ludu każdy kapłan diecezjalny czy zakonny obrządku łacińskiego będzie mógł używać codziennie – z wyjątkiem Triduum Paschalnego – albo Mszału w wydaniu Jana XXIII z 1962 r., albo Mszału Pawła VI z r. 1970. Nie trzeba do tego żadnego osobnego zezwolenia Stolicy Apostolskiej ani biskupa. W takich Mszach mogą też uczestniczyć pragnący tego wierni.

Z przedsoborowego Mszału mogą także korzystać wspólnoty zakonne we własnych kaplicach. Jeśli jednak jakaś wspólnota czy całe zgromadzenie chce to czynić często albo stale, konieczna jest decyzja wyższych przełożonych.

W parafiach, gdzie istnieje stała grupa wiernych przywiązanych do tradycyjnej liturgii, proboszcz ma się chętnie przychylić do ich prośby o Eucharystię celebrowaną według Mszału z 1962 r. Taką Mszę można odprawiać w dni powszednie, a jedną również w niedziele i święta. Kiedy wierni o to proszą, proboszcz może zezwolić też na nie przy takich okazjach, jak małżeństwo, pogrzeb czy pielgrzymka. W kościołach, które nie są parafialne ani klasztorne, zezwolenia udzielają ich rektorzy. Czytania biblijne na takich Mszach mogą być w językach współczesnych, z wydań zatwierdzonych przez Stolicę Apostolską.

Gdyby grupa wiernych proszących o przedsoborową liturgię nie otrzymała zezwolenia proboszcza, ma się zwrócić do biskupa. A jeśli nie może on im takiej celebracji zapewnić, należy się odnieść do Papieskiej Komisji „Ecclesia Dei”.

O ile przemawia za tym dobro dusz, proboszcz może też zezwolić na używanie przedsoborowego rytuału przy udzielaniu sakramentów chrztu, małżeństwa, pokuty i namaszczenia chorych. Tak samo ordynariusz może udzielać bierzmowania zgodnie z dawnym pontyfikałem. Brewiarz w wydaniu z 1962 r. odmawiać mogą wszyscy duchowni. Biskup może utworzyć parafię personalną dla wiernych korzystających z tradycyjnej liturgii lub wyznaczyć dla nich rektora kościoła czy kapelana.

Nad stosowaniem norm wydanego dziś motu proprio ma czuwać Papieska Komisja „Ecclesia Dei”. Obowiązują one od święta Podwyższenia Krzyża 14 września 2007 r.

Europejscy biskupi pozytywnie komentują papieskie motu proprio regulujące stosowanie przedsoborowej liturgii. Szczególnie dotyczy to krajów języka niemieckiego. Kard. Karl Lehmann zwrócił uwagę, że Msza trydencka przez wieki obowiązywała w Kościele, kształtując pobożność eucharystyczną wiernych i to należy docenić. Tym niemniej przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec uważa, że „Summorum Pontificum” niewiele zmieni w życiu katolickich wspólnot.

Podobnego zdania są biskupi Szwajcarii. Zajmą się oni papieskim motu proprio na wrześniowej sesji plenarnej. Przewodniczący szwajcarskiego episkopatu bp Kurt Koch zaznaczył, że intencją Benedykta XVI nie było wywoływanie polemiki wokół liturgii, ale raczej wewnętrzne pojednanie w Kościele.

Jako krok na rzecz wspólnoty w prawdzie i miłości określili papieski dokument biskupi Austrii. W oświadczeniu podpisanym przez prezydium konferencji episkopatu podkreślono, że Ojciec Święty przyczynia się w ten sposób do pokonania rozłamu w Kościele. Austriaccy biskupi przypomnieli jednocześnie, że łacina jest językiem ojczystym rzymskiej liturgii i do jej używania w celebracji zaprasza papież.

Polski episkopat wydał komunikat, w którym wyraża solidarność z Benedyktem XVI w jego trosce o jedność całego Kościoła. „Nowe normy mogą pomóc w rozwiązaniu napięć tam, gdzie powstały one w wyniku wprowadzania reformy liturgii po Soborze Watykańskim II” – stwierdzono w komunikacie podpisanym przez abp. Józefa Michalika i bp. Piotra Liberę.

Nieco ostrożniej na temat papieskiego dokumentu wypowiadają się biskupi Francji. Episkopat tego kraju informował Benedykta XVI o wątpliwościach, jakie budzi publikacja motu proprio w konkretnej sytuacji kościoła lokalnego zantagonizowanego pod względem stosunku do tradycji liturgicznej. Przewodniczący Konferencji Episkopatu Francji podkreślił jednak papieską intencję, jaką jest pojednanie zwaśnionych „postępowców” i „tradycjonalistów”. „Bardziej niż do tolerancji Ojciec Święty wzywa jednych i drugich do wzajemnego zrozumienia i akceptacji – stwierdził kard. Jean-Pierre Ricard. W papieskiej decyzji nie ma ani przegranych, ani zwycięzców”.

Do konfliktu na tle stosunku do soborowych reform nawiązał też kard. Cormac Murphy-O’Connor. Arcybiskup Westminsteru wyraził nadzieję, że papieski dokument zostanie dobrze przyjęty przez biskupów i przyczyni się do prawdziwego pojednania wewnątrz Kościoła. „Udzielenie zezwolenia na Mszę trydencką oznacza, że nie istnieją dwa porządki prawne, ale jeden o dwóch obliczach” – stwierdził brytyjski kardynał. Dodał jednocześnie, że prawdziwym problemem jest nie tyle samo sprawowanie liturgii według przedsoborowego rytu, co żądanie tego przez wiernych w ramach demonstrowania niezgody na decyzje Vaticanum II.

Opinię kard. O’Connora pośrednio potwierdza reakcja przełożonego lefebvrystów. Kierujący Stowarzyszeniem Kapłańskim Piusa X bp Bernard Fellay wyraził uznanie i wdzięczność z powodu papieskiej decyzji przywracającej należne miejsce w Kościele liturgii trydenckiej. Zwierzchnik tradycjonalistów podkreślił jednak, że jest to dopiero punkt wyjścia dla przedyskutowania poważniejszych problemów doktrynalnych związanych z, jak to określił, odchyleniami Soboru Watykańskiego II. Wspomniał także o potrzebie zdjęcia ekskomuniki, w jaką popadł w 1988 r. nieżyjący już abp Marcel Lefebvre i wyświęceni przezeń biskupi, w tym sam Bernard Fellay.

tc/ KAI, ANSA, AGI

Radio Watykańskie