Zestresowane dziecko

   


Na początku warto przypomnieć, że pewien poziom stresu jest w życiu niezbędny, ponieważ pobudza nas do działania, zatem nieprawdą jest, że trzeba go całkowicie i za wszelką cenę eliminować. Nauka i obowiązki domowe są dla dziecka  niewątpliwie stresujące, jednak stanowią właśnie ten pozytywny bodziec mobilizacyjny. Nie należy zatem w imię pomocy pobłażać dziecku w tym zakresie. Z drugiej strony nadmierny stres ma działanie paraliżujące – powoduje apatię wynikającą z poczucia, że cokolwiek się zrobi - nie polepszy się. Dlatego warto pracować nad eliminowaniem niepotrzebnych przyczyn stresu.
   
Każda zmiana jest źródłem stresu
W latach 70. T. Holmes i R. Rahe stwierdzili, że każda zmiana jest źródłem stresu i stworzyli ranking wydarzeń, które skumulowane w czasie mogą doprowadzić do zagrożenia zdrowia. Skala ta dotyczyła dorosłych, jednak późniejsze badania wykazały, że podobną skalę można stworzyć dla dzieci. Co więcej - dzieci silniej niż dorośli przeżywają zmiany. Dlatego np. rozwód rodziców dla ich dzieci jest przeżyciem o wiele bardziej niszczącym. Oczywiście dzieci różnią się między sobą stopniem wrażliwości na zmiany, jednak można wyróżnić szereg uniwersalnych stresorów. Są to: rozwód rodziców, śmierć lub poważna choroba członka rodziny, choroba własna, rozpoczęcie lub zmiana szkoły, przeprowadzka, powiększenie się rodziny, kłótnie w domu, zmiana wychowawcy, nowa grupa towarzyska, zmiana godzin snu, sposobu odżywiania, zakresu obowiązków domowych.

Stały rozkład dnia
Jeżeli przynajmniej kilka z tych zdarzeń miało miejsce w ciągu ostatniego roku, należy eliminować dodatkowe zmiany. Najprościej osiągnąć to wprowadzając stały, przewidywalny rozkład dnia – stała pora obiadu, odrabiania lekcji, określony „rytuał” wieczorny – np. kolacja, kąpiel, wspólne czytanie, modlitwa. Te zaś zmiany, które da się przewidzieć, warto zaplanować, tak by następowały stopniowo.

Stres nastolatka
Dla nastolatka dodatkowym źródłem stresu są zmiany zachodzące w ciele, burze hormonalne i wynikające stąd huśtawki nastrojów. Jednocześnie wzrasta niezależność dzieci, a także (niestety) dostępność środków psychotropowych, dlatego jednym z ważnych zadań rodziców w tym okresie jest pomóc dziecku nauczyć się w zdrowy sposób radzić sobie ze stresem.

Jako rodzic:
l Monitoruj, na ile stres wpływa na zdrowie, zachowanie, myśli i uczucia dziecka;
l słuchaj uważnie swojego dziecka i kontroluj, czy nie podejmuje zbyt wielu zobowiązań (zapisywanie się na zbyt wiele zajęć dodatkowych, zbyt dużo wyjazdów i spotkań towarzyskich);
l rozwiń swą umiejętność zdrowego radzenia sobie ze stresem i bądź wzorcem;
l wpieraj zainteresowanie uprawianiem sportu i rozwijaniem przyjaźni (osobistej, nie internetowej).
Jako nastolatek:
l ćwicz i jedz regularnie;
l unikaj nadmiaru kofeiny (np. napoje typu coca-cola), ponieważ mogą one wzmagać niepokój;
l unikaj alkoholu, nikotyny, narkotyków, naprawdę są lepsze sposoby na stres;
l naucz się i stosuj ćwiczenia relaksacyjne (np. pogłębione oddychanie);
l codziennie rób coś przyjemnego – spacer, słuchanie muzyki, rozmowa...;
l jeśli stoisz przed wielkim zadaniem – podziel je na mniejsze i myśl tylko o bieżącym kroku;
l dbaj o przyjaźnie, gdyż właśnie rozmowa z przyjacielem jest najlepszym sposobem na stres;
l zrób zawsze „próbę generalną” przed stresującą sytuacją - np. prezentacją projektu w klasie;
l  nie dołuj się – jeśli będziesz sobie powtarzać „jestem do niczego” - uwierzysz w to; naucz się mówić sobie: „potrafię to zrobić, potrzebuję tylko trochę czasu/wysiłku/pomocy”

Bogna Białecka – psycholog


Przewodnik Katolicki nr 42 2007 r.